icon-twitter

Groen blog

Alma Huisken blogt vanuit De Groene Luwte

Service    |    Moestuintips    |   Recepten van Alma    |    Foto van Doortje    |    Groen Blog

 

Haar waarnemingen over zaaien en oogsten van biologische gewassen, over ecologische balans, over literatuur en filosofie, over groener leven en meer...

Groen tapijt


Een groen tapijt

'Hoe komen jullie aan dat mooie gras?'' vraagt een B&B-gaste die op het achterland over een inderdaad smaragdgroene mat naar Het Groene Huisje loopt. Tja, eigenlijk is het een wondertje, want de ganzen mogen van oktober tot half februari op ons hele achterland grazen en dat merk je heus. Wear and tear, zoals de Engelsen zeggen, door intensief gebruik. Natuurlijk mesten ze erop, maar poep is vrij  eenzijdig. Dus komt de verticuteermachine eraan te pas, werpt Doortje - als Chef Gras hier - een veelzijdiger mest van biologisch snit over de sprieten heen en hopen we op malse regentjes.

''Dus jullie beregenen zelf niet?'' wil de gaste weten. Helaas nee, dat haalt onze aan elkaar geknoopte tuinslang niet, die helemaal vanaf het buitenkraantje bij de keuken, door de siertuin, langs de schaduwtuin en door het bos moet komen. De moestuin pakt hij nét mee, en daar blijft het bij. ''Maar onze zitmaaier mulcht elk sprietje tot fijne stukjes en dat voedt ook'', voeg ik nog toe.

De gaste en ik kijken nog eens bewonderend naar het Wimbledonachtige tapijt - van voor de Championships uiteraard - en ik geef het grascompliment door aan Doortje. Ze lacht fijntjes lacht en zegt: ''Je vergat te zeggen dat ik altijd op het juiste moment maai, volgens de kalender van Maria Thun''.

Donnerwetter paraplu! Ben ik al zo biodynamisch angehaucht dat ik dit belangrijke feit - wat zeg ik, dit feit van doorslaggevende betekenis - niet te berde kon brengen, op het juiste moment? Ik denk het. Zaaien, poten, verspenen, wieden, maaien, water geven, verpotten en planten... dat doen we al jaren volgens de daartoe geëigende dagen volgens de biodynamische Thun-kalender. Het is gewoon ingebakken. Wat is het voor een dag vandaag? Vruchtdag? O mooi, dan ga ik nu de tomaten dieven. Of de frambozen water geven. Of zaden winnen van de dille, want dat is de vrucht van de plant, nietwaar.

Bij alles wat we hier doen in de tuin, wordt de kalender geraadpleegd, met zijn kosmische blik op de zon, maan en andere hemellichamen die ons leven hier meer bepalen dan we denken. En hij geldt voor alles: bloemen, bomen, heesters, groenten, kruiden en fruit. Zelfs voor bijen: nooit of te nimmer zal ik mijn volken op een bladdag benaderen, maar op een bloemdag. Dan zijn ze helemaal in hun hum.

Voor het gazon gaat de juiste dag kiezen net zo hard op. Gras maaien? Dat gebeurt stante pede op bladdagen (gras is een bladgewas immers?), tenzij Doortje de groei om haar moverende redenen - bijvoorbeeld omdat er alwéér een week zonder regen wordt aangekondigd - een tikje wil tegenhouden. Dan maait ze op een bloemdag. Niet vaak, overigens, bladdagen zijn en blijven favoriet.

''Maar hoe zie je dat nou? Merk je echt verschil?'' wordt ons vaak gevraagd. Zéker merken we dat. Omdat we alles testen. Voortdurend. Met opzet verspeende ik een paar andijvieplantjes eens op een bloemdag. Boem! Direct schoten ze in bloei en in het zaad. Op een bladdag in de periode Noordelijke Verplanttijd - die zo'n twee weken per maand duurt - gebeurde dat niet. Ze groeiden mooi rustig uit tot forse kroppen. En wat het gras betreft: laatst nog maaide Doortje een stukje ganzenwei op een worteldag (omdat het die keer nu eenmaal niet anders uitkwam) en een ander stuk weide op een bladdag. Resultaat? Het ''wortelstuk'' zag er niet uit, en het bladdeel floreerde.

Ik roep hier alvast: november/december van dit jaar. Schrijf dat maar in je agenda. Want tegen die tijd kun je de Maria Thun Kalender 2018 weer bij ons bestellen, via de webshop. Niet duur (ca. € 12,50), prachtig uitgevoerd en bomvol informatie. Aanrader.

Alma

Groen Blog mei 2017


Dat oude idee

De laatste tijd lees ik tussen al het ellendige wereldnieuws door steeds vaker opbeurende berichten (ja, ik geef toe, scherpe speurzin heb je wel nodig, maar toch). Het betreft de animo om stapje voor stapje toe te werken naar een groenere wereld, eentje waarin we opnieuw het onderscheid leren te maken tussen luxe en noodzaak, tussen loze verspilling en slim recycleren.

Voor mij hoort zelf telen al jaren bij een groenere wereld waarin ik graag wil leven. Dus toen ik vanuit de Randstad naar Noord-Groningen trok was zelfvoorziening één van de ideeën die ik wilde verwezenlijken. Het leek me fantastisch om massa's gewassen te kweken, geheel naar eigen smaak en uiteraard biologisch (ik ben met een groen hart geboren).

Dat lukte heel aardig, hoewel er twee zaken direct duidelijk werden. Ten eerste kun je niet totaal zelfvoorzienend zijn, omdat je nu eenmaal in een economie leeft waarin ruilhandel - dat mooie gevolg van zelfvoorziening - zelden werkt. Immers, de bank accepteert geen kruiwagen vol groente tegen de maandelijkse hypotheek.

 

'Neppresso', what else?!

Het tweede punt is dat je gewend bent aan (of verwend bent met) producten die zich niet zo simpel laten vervangen. Uiteraard kun je een kneepje citroensap voor over de sla verruilen door zelf gebrouwen azijn-van-eigen-appels-uit-het-vat-in-de-kelder; net zoals het zeer wel mogelijk is as met vet en geplette lavendelbloemetjes in zeep om te toveren en 'koffie' te maken door het kweken van paardenbloemen.      

Jazeker! De kick van cafeïne moet je weliswaar missen, maar paardenbloemwortels smaken net zo heerlijk zoetbitter als goede koffie. Mits je er in je veld vol paardenbloemen op het juiste moment bij bent om de wortels te oogsten: in het vroege voorjaar, als ze dik en vol voedingsstoffen zijn (eigenlijk bedoeld voor de bloem, maar alla). Dan steek je de wortels op, was je ze, laat je ze kurkdroog worden, rooster je ze twee keer in een koekenpan, hak je ze fijn en maal je ze in een oude elektrische koffiemolen of in een keukenmachine. Vervolgens zet je er namaakkoffie van, bijvoorbeeld in een espressopotje op het vuur. Dan krijg je werkelijk heerlijke 'neppresso'. Ik spreek uit ervaring.

        

Geen peen maar poen!

Het enige punt bij dergelijke zelfvoorziening is: tijd, energie en ruimte. Het kost nu eenmaal veel tijd en moeite om appelazijn en neppresso te maken, laat staan zelfgemaakte vervangers te verzinnen voor een tuinoverall, vuilniszakken, rijst, bananen en spijsolie. Ja, natuurlijk kan ik een akker koolzaad telen, wachten tot de zaden rijp zijn en die vervolgens pletten en tot olie persen, maar dat vraagt om veel land: uit een half tuinbordertje koolzaad haal je hooguit zes eetlepels olie. Voor één fatsoenlijk brood of een emmertje diervoer heb je ook al tenminste een vierkante meter aarde nodig. Tja... Bovendien staat je terrein al propvol fruit, groenten, piepers, kruiden en kleinvee! Zelfs als je slim en landbesparend teelt is er een grens aan het aantal frambozenstruiken dat je tegen een gevel kunt leiden.

Kortom, altijd beland je in het economische kringetje, want de bank en de tuinoverallwinkel willen poen zien en geen peen. Dus is het goochelen met tijd: hoeveel besteed ik aan betaald werk, en hoeveel aan buitenspelen in de tuin? Spannende afwegingen, op zijn minst.

 

De weelde van de lente

Als ik nog even mag voortborduren op mijn thema (voor borduurgaren heb je ook geld nodig, ja, zo eenvoudig is het allemaal niet!) dan gebeurt er in deze tijd van het jaar iets waarnaar zelfvoorzieners en vele anderen reikhalzend uitkijken. Hoe fris het voorjaar mag uitvallen, de natuur is niet te stoppen en de tuin ontwaakt! Niet alleen is het bollen- en bloesemfeest losgebarsten, ook in de moestuin gaat het loos. Nauwelijks met tobbes tegelijk, maar wel voldoende voor menig maal. En aangezien ik het geluk heb dat hier ook kippen, eenden en ganzen rondscharrelen, is zo'n maaltje snel bijeen gezocht. Eieren, wat bewaarde piepers en uien, plus een groot vergiet vol verse tuinkruiden. Van bieslook heb ik wel drie soorten staan en van venkel en wilde majoraan legde ik ooit een hele border aan. Hup, knippen maar, zorgen dat die stevige aardappel-ui-omelet echt groen ziet van de gezonde kruiden, en het avondeten is klaar. Het toetje? Gekraakte hazelnoten met gedroogde appeltjes en thee van verveine, alles vorig jaar op tijd geoogst en verwerkt.

Denk nu niet dat zulke 'eigen' maaltijden hier dagelijks voorkomen, maar als het wél gebeurt heb ik tenminste die dag mijn oude idee gerealiseerd. En dat voelt alsof ik goudstaven met diamanten serveer!

 

Alma

Groene blog maart 17


Niet altijd in de tuin...

'Je bent zeker enorm hard in de tuin aan het werk?' vragen vrienden vaak belangstellend. Dikwijls is dat zo. Maar lang niet altijd. Dan geef ik ergens in den lande een cursus of lezing, schrijf ik artikelen over tuinieren of het landelijke leven, bereid ik Open Tuindagen voor, kook ik voor gasten in onze B&B Het Grone Huisje (en in herfst en winter aan De Groene Tafel) of ... schrijf ik een boek.

Dat schrijven is niet zelden vroege-ochtend-werk, als mij om 05.00 uur tijdens  de halfslaap al woorden te binnen schieten waarover ik denk: direct maar noteren, dus schuif ik in het donker met thee achter de pc. Dat zijn heerlijke, rustige werkuren, wanneer ik me totaal kan concentreren.

Om 07.00 uur is het uit met de pret, omdat dan mijn ''boerenleven'' start, met het verzorgen en voeren van kip, eend en gans, en soms kat en bij. Er is ook nog een ''gastvrouwleven'', niet te vergeten, als Het Groene Huisje bezet is. B&B-gasten bestellen in 99 van de 100 gevallen hun ontbijt om 08.30 uur, dat ik met plezier bereid en bezorg. En daarna begint de werkdag - en tuindag - pas goed...

Ach, schrijf een nieuw boek!

Toen Van het land verscheen, in maart 2008,  mailden lezers me  al een week later: ''ik heb hem van kaft tot kaft gelezen! Dus, wanneer komt je volgende boek?''

 Allereerst: zo'n reactie vind ik ontzettend hartverwarmend. Ten tweede: een mens moet werkelijk even bijkomen van de gigantische exercitie die ''het schrijven van een non-fictieboek'' heet! Toch, in maart 2012 konden we Met mest en vork presenteren, gevolgd door het geheel herziene, verfriste en uitgebreide Groentje in de moestuin (maart 2015). Nu, anno 2017, en alweer in maart uitgebracht, is er het gloednieuwe boek waaraan ik gedurende 2016 met hart en ziel heb gewerkt: Dichter bij de bij.

Dichter bij de bij... was je nog nooit!

Op andere plekken op deze site (zie onder) kun je uitgebreid kennis nemen van Dichter bij van de bij en ik hoop dat je dat doet! Het aparte is dat dit boek onmiddellijk ''de bijenbijbel'' werd gedoopt, vaak nog voordat degene die het boek ter hand nam er een letter in gelezen had! Misschien omdat het echt een kloek boek is, erg mooi uitgegeven en 383 pagina's dik. Of wellicht naar analogie van Met mest en vork dat in de wandeling spoedig ''de groene bijbel'' ging heten. Wie zal het zeggen? In ieder geval bloos ik oprecht van zulke bijnamen, want er spreekt toch een soort blind vertrouwen uit.

  TIP: Als je alvast een voorproefje wilt lezen, dan vind je hier een uitgebreid fragment.

Stel dat je Dichter bij de bij bestelt via ons...

Als je Dichter bij de bij via onze webwinkel bestelt, wat we extra fijn vinden, dan signeren we het boek voor je (ja, we, want Doortje maakte bijna alle foto's) en doen we er een kleine attentie bij. Dat niet alleen: onzer meester-inpakker Doortje is bijna altijd die het boek stevig verzendklaar maakt, adresseert en frankeert en ze is ook dikwijls degene die het boek haast je rep je voor vijf uur naar de post brengt, 3 km verderop in Kruisweg. Daarna ligt het verzendbewijsje nog enige dagen op onze gangtafel tot we er vanuit kunnen gaan dat het pakket bij je is gearriveerd. Je snapt, we krijgen een zeer persoonlijke band met je bestelling!

Honingrecept lemon curd

Als zoete toegift een recept uit Dichter bij de bij, dat mijn aardige collega Henja Schneider ook opnam in haar lovende recensie in dagblad Trouw. Wij hebben het geluk dat we voor lemon curd kunnen kiezen uit wel drie soorten superverse biologische eieren (van kip, eend en gans). En mocht je in de buurt wonen of komen, deze eieren zijn vaak te koop bij ons... Maar gebruik altijd de meest verse eieren die je kunt krijgen.

De curd bevat rauw ei, dus jonge kinderen, zwangere dames en ouderen opgepast! Neem sowieso de meest verse bio-eieren die je kunt vinden. De massa die je maakt is genoeg om 4-6 kleine jampotten te vullen. Die moeten superschoon zijn! Tip: laat potten en (gave) deksels meedraaien in de afwasmachine (op iets hogere temperatuur dan gebruikelijk) en vul ze als ze nog warm uit de machine komen. Of was ze goed af in heet sodawater en spoel ze vooral ook goed na met zeer heet water.

Ingrediënten

4 eieren plus 2 dooiers

500 ml vloeibare bloemenhoning

sap van 4 citroenen

fijne rasp van 2 citroenen

mespunt zout

75 g boter

Bereiding

Kluts de eieren en de extra dooiers licht. Doe alle ingrediënten in een vuurvaste schaal die gemakkelijk past in een grote pan (au bain-marie). Vul de pan met heet water tot iets onder de rand van de schaal; zet de pan op zacht vuur en roer tot het mengsel dikker wordt en aan de achterkant van een lepel blijft hangen. Dat kan even duren, heb geduld, blijf roeren, maar zet het vuur niet hoger! Zodra je een mooie, aanklevende massa hebt schep je die in brandschone, voorverwarmde potjes; sluit die met eveneens brandschone deksels. Deze curd blijft in de koelkast maximaal twee weken goed. Lemon curd smaakt voortreffelijk bij ijs, door yoghurt of kwark, op biscuits en (cheese) cakes. Invriezen kan ook.

 PS: op donderdagavond 22 juni 2017 ben ik te gast bij boekhandel Daan Nijman in Roden, waar ik over Dichter bij de bij zal spreken.

 

Graag tot daar of tot een ander moment!

Cheerio,

Alma

Groene blog dec 15


Een nieuw boek?!

Het overkomt ons op onverwachte momenten: wiedend in de tuin, theedrinkend aan de keukentafel of bladerend door de post. ''En, wanneer komt er een nieuw boek?'' luidt de gretige vraag van een bezoeker, eetgast of groenlezer. Oeps! Een nieuw boek zou ik elk jaar wel willen laten verschijnen, maar een gemiddelde titel van ons kost minimaal twee tot drie jaar voorbereiding, uit te voeren naast ons andere werk.

Maar wacht eens even... een van de hoogtepunten van 2015 was een nieuw boek, namelijk het compleet gereviseerde en sterk uitgebreide Groentje in de moestuin!

Laten we dat even niet vergeten, zeg. In 2015 verschenen! En hoewel gegrond op de eerdere versie van 2003, is deze up-to-date uitgave er eentje die er juist ook nu mag wezen, met z'n lekker groot afgebeelde foto's, schitterende opmaak, compacte volkstuingeschiedenis, totaal verfriste tekst met nieuwe moestuin- en kooktips én 16 extra kraakverse recepten (zodat het totaal aantal recepten nu op 70 ligt). Daarnaast vind je 30 kolderieke tot informatieve en zelfs licht filosofische verhalen over mijn leven als wat hipperdepip ''urban gardener'' heet, maar ik ''mijn volkstuinbestaan'' blijf noemen, op dat zo geliefde landje nr. 83 in Haarlem.

Dus, op de terugkerende vraag naar een nieuw boek prent ik me dit antwoord in: dat is Groentje in de moestuin. En nu ik toch bezig ben Bestel 'm bij ons à € 19,95, dan signeren we 'm voor je en stoppen er 3 mooie fotokaarten van Doortje in. Klik en alles komt in orde.              

Om je een idee van Groentje in de moestuin te geven, geef ik graag enkele strofes uit het hoofdstukje over het telen van een van mijn favoriete wintergroentes: spruitjes (ja, ik weet het, ik neem een gok met dit verhaal en recept, maar wees flink en leer spruitjes herwaarderen. Elke spruit is één bonk gezond plezier).
Je valt in aan het eind van verhaal, bij mijn hoop op vorst (Koning Winter), vanuit de oude wijsheid dat spruitjes lekkerder smaken als de vorst overheen is geweest. Daarna begin ik als een Noord-Hollandse spruitkoolteler aan mijn oogstcampagne. Uiteraard ontbreekt het bijbehorende recept niet!

Citaten uit Groentje in de moestuin:

''Begin december voelde de tuin weliswaar kil aan, het zwarte slootwater leek te verdikken en ook zwierden er witte wiev’n boven de percelen, zo wollig dat de paarden in hun wei achter de tuinen leken te veranderen in mythische eenhoorns, maar de vorst liet verstek gaan. Toch plukte ik een paar spruiten, klein en stevig: het nestje blaadjes strak opeengevouwen als bij een stevige rozen­knop. Onder aan elke spruit, in een onverwacht Droste-effect, zag ik enkele embryona­le vruchtjes.

Dat oogsten bleek nog een toer, want de minikolen zaten dermate vast - in de oksels tussen blad en stengel - dat ik moest wrikken als bij een diepge­wortelde kies. Het scheen of de plant ze nog niet wilde prijsgeven, hoe ik ook trok. Pas na veel gesjor lieten de knikkers los, met een korte knak, en ik tuimelde achterover op het tuinpad, één spruit als trofee omhooghoudend. ‘Volgende keer klauwhamer of zaag meenemen’, nam ik me voor, en raapte mezelf en de spruiten bijeen.

Nauwelijks een week later kwam hij toch, de vorst. Glorieus deed hij zijn intrede, vanuit het oosten, zoals verwacht. Hij liet de sloot stollen en vleide een kleed van rijp over tuin en winters gewas. Toen is mijn spruitkoolcampagne pas écht begonnen.''

 

Recept uit Groentje in de moestuin:

Klassieke spruitjes, met een twist

1½-2½ kg spruitjes (afhankelijk van je spruitjesliefde)
½ tl gemalen foelie
1 el boter (of olie of margarine)
versgeraspte nootmuskaat, naar smaak
2 el sesamzaad
scheutje tamari of shoyu (zoute, rijpe sojasaus)

Bereiding

Maak de spruitjes schoon en geef dikke exemplaren een gekeept kruisje in de onderzijde (opdat ze sneller garen). Doe ze in een brede, lage pan, giet er een bodempje water bij, voeg foelie en boter (of vervangers) toe, breng ze snel aan de kook en laat ze op zacht vuur 8 min. stoven (beetgaar) of 12-15 min. (dan zijn ze ‘ouderwets’ zacht). Bestrooi ze met wat versgeraspte nootmuskaat of (en hier is de twist) met sesamzaad dat je eerst poft. Strooi het zaad in een droge koekenpan die je op halfhoog vuur zet. Als het sesamzaad heerlijk geurt en begint te springen is het goed. Strooi het direct over de spruitjes. Een onverwacht lekkere combinatie. Nog spannender leven? Druppel heel bescheiden wat tamari of shoyu over je sesamspruitjes. Lekker bij gebakken rooktofu en gekookte bruine rijst met wat tahin erdoorheen geroerd.

 

Klik hier voor je bestelling van Groentje in de moestuin